गणेशखिंड रस्त्यावरील झाडांवरून पुण्यात राजकीय संघर्ष; विकास विरुद्ध पर्यावरणाचा वाद पुन्हा ऐरणीवर.पुण्यातील युनिव्हर्सिटी रोड आणि गणेशखिंड परिसरातील 500 हून अधिक झाडे तोडण्याच्या प्रस्तावामुळे शहरात पुन्हा एकदा “विकास विरुद्ध पर्यावरण” हा संघर्ष तीव्र झाला आहे. मेट्रो प्रकल्प, रस्ते रुंदीकरण आणि वाहतूक सुधारणा यासाठी झाडे हटविण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतल्यानंतर नागरिक, पर्यावरण कार्यकर्ते आणि विविध सामाजिक संघटना आक्रमक झाल्या आहेत. या मुद्द्यावर आता राजकीय पक्षांनीही उडी घेतली असून पुण्यातील वातावरण चांगलेच तापले आहे.
पुण्याच्या हरित ओळखीवर संकट?
गणेशखिंड रोड, युनिव्हर्सिटी परिसर आणि आसपासचा भाग हा पुण्याच्या सर्वाधिक हिरवळीच्या पट्ट्यांपैकी एक मानला जातो. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ, विविध संशोधन संस्था, जुनी वृक्षसंपदा आणि जैवविविधतेमुळे हा परिसर शहराच्या “ग्रीन झोन” म्हणून ओळखला जातो. मात्र मेट्रो मार्ग, रस्ते रुंदीकरण आणि वाहतूक व्यवस्थापन प्रकल्पांसाठी येथे मोठ्या प्रमाणावर झाडे तोडण्याचा प्रस्ताव समोर आल्यानंतर पर्यावरणप्रेमींनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
नागरिकांचे म्हणणे आहे की, शहरात आधीच वाढते तापमान, प्रदूषण आणि काँक्रीटीकरणामुळे पर्यावरणीय समतोल बिघडत आहे. अशा परिस्थितीत शेकडो जुनी आणि मोठी झाडे तोडल्यास पुण्याच्या पर्यावरणावर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो.
मुळा-मुठा नदी सुधार प्रकल्पावर राज्य सरकार गंभीर; स्वतंत्र प्राधिकरणाच्या हालचालींनी चर्चेला वेग
मेट्रो आणि वाहतूक प्रकल्पांची गरज
दुसरीकडे प्रशासन आणि प्रकल्प समर्थकांचे म्हणणे आहे की, पुण्यातील वाढती वाहतूक कोंडी सोडविण्यासाठी रस्ते आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था मजबूत करणे अत्यावश्यक आहे. गणेशखिंड रोड हा शहरातील महत्त्वाचा मार्ग असून दररोज हजारो वाहने या मार्गावरून प्रवास करतात. मेट्रो प्रकल्प पूर्ण झाल्यास वाहतूक कोंडी कमी होईल, इंधन बचत होईल आणि प्रदूषणही घटेल, असा दावा प्रशासनाकडून केला जात आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, झाडे तोडण्यापूर्वी आवश्यक पर्यावरणीय परवानग्या घेतल्या जात आहेत आणि प्रत्येक झाडाच्या बदल्यात अनेक नवीन झाडे लावण्याचे नियोजनही करण्यात आले आहे. मात्र पर्यावरणवादी संघटनांनी या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
“मोठी झाडे पुन्हा उभी राहू शकत नाहीत”
पर्यावरण अभ्यासकांचे म्हणणे आहे की, दशकानुदशके वाढलेली मोठी झाडे आणि त्यांची पर्यावरणीय किंमत केवळ नवीन रोपे लावून भरून निघू शकत नाही. मोठ्या झाडांमुळे तापमान नियंत्रण, कार्बन शोषण, पक्ष्यांचे अधिवास आणि हवेची गुणवत्ता सुधारण्यास मोठी मदत होते.
पुनावळेतील शाळेच्या भूखंडावरून वाद; नागरिकांचा तीव्र विरोध, “महापालिकेचीच शाळा उभारावी”ची मागणी
काही पर्यावरण संघटनांनी प्रशासनाला पर्यायी मार्ग शोधण्याची मागणी केली आहे. “रस्ते रुंदीकरण किंवा मेट्रोसाठी झाडे तोडणे हा शेवटचा पर्याय असावा. प्रकल्पांचे डिझाईन बदलून झाडे वाचवता येतील का, याचा गांभीर्याने विचार व्हायला हवा,” असे मत पर्यावरण कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केले.
आंदोलनाला राजकीय रंग
या मुद्द्यावर आता विविध राजकीय पक्षांनीही आक्रमक भूमिका घेतली आहे. काही पक्षांनी झाडे तोडण्याच्या विरोधात आंदोलन सुरू केले असून नागरिकांसोबत रस्त्यावर उतरले आहेत. तर दुसरीकडे काही पक्ष विकास प्रकल्पांना पाठिंबा देत आहेत.
विरोधी पक्षांकडून प्रशासनावर “पर्यावरणाकडे दुर्लक्ष” केल्याचा आरोप केला जात आहे. काही नेत्यांनी “पुण्याची हिरवाई नष्ट करून विकासाच्या नावाखाली काँक्रीटचे जंगल उभारले जात आहे” अशी टीका केली आहे. यामुळे हा विषय आता केवळ पर्यावरणाचा न राहता राजकीय संघर्षाचा केंद्रबिंदू बनला आहे.
नागरिकांची वाढती चिंता
गणेशखिंड परिसरातील रहिवासी आणि विद्यार्थीही या विषयावर मोठ्या प्रमाणावर आवाज उठवत आहेत. सोशल मीडियावर #SavePuneTrees आणि #SaveGaneshkhind सारख्या मोहिमा सुरू झाल्या असून नागरिकांकडून स्वाक्षरी अभियान आणि निदर्शने आयोजित केली जात आहेत.
अनेक नागरिकांचे म्हणणे आहे की, पुणे शहराची ओळख ही शिक्षणनगरीसोबतच हिरवाईमुळेही आहे. त्यामुळे विकास करताना पर्यावरणाचा समतोल राखणे आवश्यक आहे. “विकास हवा, पण निसर्ग नष्ट करून नाही,” अशी भावना नागरिकांमध्ये व्यक्त होत आहे.
प्रशासनासमोर मोठे आव्हान
गणेशखिंड रोडवरील झाडांचा प्रश्न आता प्रशासनासाठी मोठे आव्हान बनला आहे. एका बाजूला शहरातील वाहतूक समस्या सोडविण्याची गरज आहे, तर दुसऱ्या बाजूला पर्यावरण संवर्धनाची जबाबदारी आहे. त्यामुळे प्रशासन कोणता मार्ग निवडते आणि नागरिकांचा विरोध कसा हाताळते, याकडे संपूर्ण पुण्याचे लक्ष लागले आहे.
पुण्यातील हा संघर्ष भविष्यातील शहरी विकासाच्या धोरणांसाठीही महत्त्वाचा मानला जात आहे. कारण हा प्रश्न केवळ झाडांचा नसून शहराच्या पर्यावरणीय भविष्याचा आहे.
अशाच प्रकारच्या बातम्या तसेच नोकरीच्या संधी जाणून घेण्यासाठी व्हाट्स अँप ग्रुप जॉईन करा